Về cách nói lái của người Việt
Nguồn gốc: có lẽ từ xa xưa người Việt đã biết nói lái, có lẽ do lý do "chính
trị": nói lái để người ngoại quốc (Tàu, Pháp đô hộ) không hiểu mình nói cái gì.
Đây chỉ là thiển ý của ngời viết.
Các hình thức nói lái:
1. Tôi nói: tói nôi
2. Tôi nói: toi nối
3. ôi tơ, ói nớ (hoặc) ôi ti ói ní (các em gái tiểu học ngày xưa hay dùng)
4. Khoảng năm 1980, tôi gặp mấy thiếu nữ người Việt (Kinh) từ trên cao nguyên
Đăk Lăk xuống. Họ nói chuyện bằng một ngôn ngữ giống như tiếng dân tộc (Thượng).
Hỏi ra thì là một cách nói lái độc đáo và thông minh. Họ chia một từ ra 3 phần:
phần đầu là nguyên âm của từ đó, phân 2 là nguyên âm (chữ đầu) thêm âm -ơ, -ờ và
phần 3 là dấu của chữ đó (nếu không co dấu thì dùng chữ "không" thay vào nhưng
nói theo giọng người dân tộc.
Thí dụ
tôi: ôi tờ không
nói: oi nờ sắc.
đi: i đờ không
chợ: ơ chờ nặng.
mỏi: oi mờ hoi. (không phải oi mờ hỏi)
Toàn câu: mày có đi về nhà mẹ không?: ay mờ huyên, o cờ sắc, i đờ không, ê vờ
huyền, a nhờ huyên, e mờ nặng, ông khờ không?
Đọc nhanh thì nghe như tiếng Thượng!!! Nói hoài thì nhanh. Mới tập thì rất khó!
Trong văn chương, bà Hồ Xuân Hương là bà chúa nói lái. "Trái gió cho nên phải
lộn lèo" (trích bài thơ Tiễn Sư)
Bài hát nói lái của người viết:
Lý Cây Đa - Lá Cây Ly
Trền leo / quốc dán, ngốc gồi (a ôi) ca lầy.
Lồi tăng / hỷ lói (a ôi) ca lầy.
Em lai (a ôi) táng tinh / tằng lình.
Chôi lo / mặp ghình / xôi hẹm / kếm lai / trăm lằng
Lồi tăng / hỷ lói (a ôi) ca lầy,
[Lồi tăng / hỷ lói (a ôi) ca lầy].
~~~~~~~~~~
Trèo lên quán dốc ngồi gốc (ôi a) cây đa.
Rằng tôi hỏi lý (ôi a) cây đa.
Ai đem (ôi a) tính tang tình rằng.
Cho đôi mình gặp xem hội cái đêm trăng rằm.
Rằng tôi hỏi lý (ôi a) cây đa.
[Rằng tôi hỏi lý (ôi a) cây đa].
Phụ thêm:
- tiếng Pháp cũng có cách nói lái (contrepèterie, địt ngược). Có chuyện một
người phụ nữ Việt đã nói với chồng người Pháp trong tiệm bán quần áo: "Très
chaud" (rất nóng). Ông chồng ngạc nhiên vì tiệm có máy lạnh. Thế nhưng khi đã đi
ra ngoài, bà nói với ông: "Très chaud" (tré sô) nói lái kiểu Việt Nam là "trop
cher" (trố se): ĐẮT QUÁ!!!
- tiếng Anh spoonerism (nhiều khi do nói lịu): "belly jeans" (quần jean dưới
rún) thành "jelly beans" (kẹo dẻo nhỏ như hạt đậu)
~~~~~~~~~~